Groen/blauwe oplossingen

Het vergroenen van de woonomgeving en het toepassen van groene daken en groene gevels zijn waardevolle maatregelen om hittestress in en rondom woningen te verminderen. Het effect op de binnentemperatuur is vaak aanvullend, niet voldoende op zichzelf. In combinatie met zonwering en ventilatie vormt vergroening een belangrijke bouwsteen voor koelere, gezondere woningen en wijken.

Waarom is vergroenen effectief tegen hittestress?

Door schaduw, verdamping en het vasthouden van minder warmte dan steen en asfalt, draagt groen bij aan een aangenamer en gezonder binnenklimaat. Schaduwvorming direct op woningen is het meest gunstig. In versteende woonwijken kan de buitentemperatuur op warme dagen enkele graden hoger liggen dan in groene gebieden. Deze warmte werkt door in woningen, vooral bij gevels en daken die langdurig aan de zon zijn blootgesteld. Vergroening pakt dit probleem aan bij de bron: de directe omgeving van de woning.

Effect op de woning

Vergroening werkt zowel indirect als direct door op het binnenklimaat:

• lagere gevel- en daktemperaturen;

• minder warmtelast in de woning;

• betere werking van ventilatie, vooral in de avond en nacht.

Voor bovenste verdiepingen en woningen met platte daken is dit effect extra relevant.

Waarom is vergroenen interessant voor woningcorporaties?

Voordelen

• weinig afhankelijk van bewonersgedrag

• combinatie met andere opgaven zoals wateroverlast, biodiversiteit en leefbaarheid

• kansen voor samenwerking met gemeenten, bijvoorbeeld via klimaatadaptatieprogramma’s.

Aandachtspunten

• Vergroening vraagt om beheer en onderhoud, vooral bij gevels en daken.

• De effectiviteit hangt samen met locatie, oriëntatie en type woning.

• Afstemming met andere maatregelen (zonwering, ventilatie) vergroot het effect.

Groene daken

Groene daken bestaan uit begroeiing op het dak en zijn vooral geschikt voor platte of licht hellende daken. Er bestaan meerdere soorten groene daken:

• Extensieve groendaken (bijvoorbeeld sedum): licht, onderhoudsarm, maar met een beperkt verkoelend effect.

• Intensieve groendaken: zwaarder en effectiever door meer substraat en water, maar niet altijd toepasbaar op bestaande gebouwen.

• Blauwgroene daken: combineren begroeiing met waterberging en blijven tijdens hitte langer koelen.

Bij goed geïsoleerde woningen is het effect van groene daken vooral merkbaar aan de buitenzijde van het gebouw. Bij minder goed geïsoleerde woningen kan het binnen, met name op de bovenste verdieping een beperkt effect hebben op de binnentemperatuur.

Voorwaarde is wel dat het dak voldoende water heeft. Zonder water verdwijnt het verkoelende effect.

Groene gevels

Groene gevels bestaan uit klimplanten of gevelsystemen met beplanting. Ze kunnen de geveltemperatuur met meer dan 10 graden verlagen. Het effect op de binnentemperatuur is vaak beperkt, maar het comfort direct rondom de woning verbetert duidelijk. In smalle straten is het effect groter. Groene gevels werken vooral goed bij gevels met veel zoninstraling, zoals op het oosten, westen en zuiden.

Vergroenen van de woonomgeving

Naast daken en gevels is ook het vergroenen van de wijk belangrijk, door bomen en struiken in straten en binnentuinen, minder verharding en meer doorlatende bodem en groene erfafscheidingen en wijkparkjes.

Deze maatregelen verlagen de gevoelstemperatuur in de wijk, verminderen de warmtelast op woningen en dragen tegelijk bij aan biodiversiteit, wateropvang en leefkwaliteit. Wel geldt dat bij appartementen vooral de lagere verdiepingen profiteren van schaduw van bomen.

Stand van zaken en aandachtspunten

• Belemmeringen zijn onder andere draagkracht van het dak, waterbeschikbaarheid en beheer.

• Groene daken vragen onderhoud. Sedumdaken weinig, maar koelen ook minder; blauwgroene daken koelen beter, maar vragen meer beheer.

• Groene en blauwgroene daken worden veel minder heet dan bitumen daken, wat gunstig is voor de woning direct onder het dak.

Financiën en kansen

• Zonnepanelen in combinatie met groene daken leveren tot 15% meer energie opbrengst.

• Groene daken verlengen de levensduur van de dakbedekking.

• Veel gemeenten, waterschappen en verzekeraars bieden subsidies voor groene daken.

• Onzekerheid over beheer- en onderhoudskosten maakt dat corporaties soms nog terughoudend zijn.